ESG po Omnibusie: dokąd zmierza raportowanie zrównoważonego rozwoju w Europie i w Polsce?
Grudzień 2025 r. przyniósł jedne z najważniejszych od lat zmian w europejskim pejzażu regulacyjnym ESG. Pakiet „Sustainability Omnibus” oraz równoległe prace nad uproszczeniem standardów ESRS radykalnie zmieniają sposób, w jaki firmy będą raportować kwestie środowiskowe, społeczne i ładu korporacyjnego w nadchodzących latach.
1. Omnibus i uproszczone ESRS – mniej punktów danych, więcej materialności
W odpowiedzi na krytykę biznesu dotycząca „tysięcy punktów danych” w Europejskich Standardach Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), Komisja Europejska uruchomiła proces głębokiej rewizji tych standardów w ramach tzw. Sustainability Omnibus.
EFRAG zaproponował redukcję obowiązkowych punktów raportowych o ok. 57–61%, przy jednoczesnym usunięciu wszystkich ujawnień dobrowolnych.
Dane dotyczące strategii, ładu i metryk klimatycznych zostały w dużej mierze skonsolidowane w ogólnych ujawnieniach, zamiast powtarzać je w każdym standardzie tematycznym.
Większy nacisk położono na materialność, co oznacza, że firmy mają raportować przede wszystkim kwestie naprawdę istotne dla ich modelu biznesowego i interesariuszy, zamiast „odhaczać” długie listy wskaźników.
Z perspektywy przedsiębiorstw uproszczenie ESRS to z jednej strony realne zmniejszenie obciążeń administracyjnych, z drugiej – ryzyko mniejszej porównywalności danych dla inwestorów. Dla doradców ESG otwiera się przestrzeń na usługi związane z analizą materialności, priorytetyzacją wskaźników oraz integracją danych z istniejącymi systemami raportowania.
2. CSRD: mniej firm w reżimie, ale większa waga raportu
Omnibus dotyka również samej dyrektywy CSRD, przesuwając granice stosowania przepisów i harmonogramy wdrożenia.
W najnowszym kompromisie próg objęcia CSRD dla części wymogów podniesiono do dużych grup kapitałowych o bardzo wysokich parametrach zatrudnienia i obrotu, a część obowiązków przesunięto w czasie, aby odciążyć mniejsze podmioty.
Jednocześnie raport ESG ma być formalnie zrównany z raportem finansowym – będzie podlegał badaniu przez biegłego rewidenta i stanie się integralną częścią sprawozdawczości spółki.
Dla zarządów oznacza to, że kwestie zrównoważonego rozwoju przestają być „miękkim” dodatkiem marketingowym i przechodzą do twardego rdzenia ładu korporacyjnego, na równi z wynikiem finansowym i zarządzaniem ryzykiem.
3. Polska: gwałtowne poszerzenie kręgu podmiotów raportujących
Transpozycja CSRD do polskiego prawa powoduje skokowy wzrost liczby firm objętych obowiązkową sprawozdawczością ESG.
Według szacunków różne implementacje wskazują, że obowiązek raportowania za rok 2024 i 2025 obejmie ponad 3 000–3 500 przedsiębiorstw działających w Polsce, a pośrednio – cały ich łańcuch wartości.
W pierwszej kolejności raporty za rok obrotowy 2024 przygotują jednostki już dotychczas zobowiązane do ujawnień niefinansowych, a następnie – duże spółki spełniające co najmniej dwa z trzech kryteriów: >250 pracowników, suma bilansowa powyżej 25 mln euro lub przychody powyżej 50 mln euro.
Od 1 stycznia 2025 r. szczegółowe ujawnienia dotyczące środowiska, kwestii społecznych i ładu korporacyjnego staną się „normalną częścią prowadzenia biznesu”, a brak raportu może skutkować sankcjami finansowymi, reputacyjnymi, a nawet odpowiedzialnością karną członków organów.
Dla polskich firm to nie tylko koszt dostosowania, ale także szansa na lepszy dostęp do finansowania, przetargów oraz globalnych łańcuchów dostaw, w których wymagania ESG stają się standardem minimum.
4. Globalne trendy: ESG mimo „backlashu” dalej rośnie
Pomimo politycznej polaryzacji wokół ESG, globalny rynek inwestowania zrównoważonego rośnie w szybkim tempie.
Szacunki wskazują, że wartość aktywów zarządzanych w strategiach ESG sięgnie ok. 39–40 bln USD w 2025 r. i może przekroczyć 120–130 bln USD do 2032 r., przy średnim rocznym wzroście rzędu 18%–18,8%.
Do 2030–2034 globalne AUM ESG mogą dojść nawet do poziomów 130–160 bln USD, a największym rynkiem pozostanie Europa z udziałem ok. 40–45%.
Segment „E” – inwestycje środowiskowe, takie jak dekarbonizacja, OZE czy efektywność energetyczna – odpowiada obecnie za najwyższy udział przychodów w rynku ESG, co odzwierciedla nacisk regulatorów i inwestorów na klimat.
Równolegle rynek finansowania ESG (green bonds, sustainability-linked loans, transition finance) ma osiągnąć ok. 8,7 bln USD w 2025 r. i blisko 15 bln USD w 2030 r., rosnąc średnio o ok. 11,5% rocznie. Dla europejskich emitentów utrzymanie dostępu do tego kapitału będzie bezpośrednio powiązane z jakością i wiarygodnością raportów ESG.
5. Co to oznacza dla firm w Polsce?
Nowy krajobraz regulacyjny i rynkowy tworzy jednocześnie presję i okazję dla przedsiębiorstw działających w Polsce – zarówno dużych, jak i MŚP w łańcuchach dostaw.
Priorytetem staje się budowa systemu danych ESG: identyfikacja źródeł danych, przypisanie odpowiedzialności, wybór narzędzi IT oraz integracja z raportowaniem finansowym.
Kluczowa będzie przeprowadzona „na serio” analiza podwójnej istotności, która pozwoli dobrać właściwe wskaźniki w realiach ograniczonej liczby datapointów ESRS i jednocześnie spełnić oczekiwania inwestorów oraz banków.
Firmy, które szybko uporządkują temat ESG, zyskują przewagę w przetargach, negocjacjach z instytucjami finansowymi i globalnymi klientami, dla których zgodność z CSRD i tak staje się warunkiem współpracy.
Dla rynku doradczego – w tym podmiotów budujących specjalistyczne usługi raportowania, analityki czy digitalizacji ESG – nadchodzące lata będą okresem wysokiego popytu na projekty wdrożeniowe, audyty, szkolenia oraz narzędzia automatyzujące zbieranie i raportowanie danych.